MARCH OF THE DINOSAURS (2011)
Çeviren: bulutsuzgece
70 milyon yıl önce bir yaz günü.
Kuzey Kutbu. Ama o bildiğimiz kıraç ve buzlu topraklar değil.
Dünya daha ılıman bir yer...
...ve yazın, 24 saatlik gün ışığı orman örtüsünü güçlendiriyor.
Dünyanın en büyük ve en aç yaratıkları için verimli bir ortam.
Dinazorlar için.
Burada hepsi de sınırsız bitki örtüsünden beslenen...
...binlerce otobur var.
Dikenli bir Ankilozor.
Yalnız beslenmeyi seviyor.
Diğerleri sürü olarak beslenen daha sosyal hayvanlar.
Tıpkı bu Edmontozor gibi.
Bu, sürünün en genç üyelerinden biri.
Biz ona Scar diyeceğiz.
Bu onun çok yakında kazanacağı bir isim.
İlkbaharda yumurtadan çıktığından beri güneş hiç batmadı.
Yeteri kadar yiyecek var. Ayrıca geniş ailesinin...
...şevkat ve koruması altında.
Hayat bayağı güzel. Şimdilik tabii ki...
Ama Scar'ın hayatı tamamen değişecek.
24 saatlik gün ışığı yakında kaybolacak...
...ve yerini 24 saat gece alacak.
Yazın gidişinin sinyalleri çoktan görülmeye başladı bile.
Karanlık günler geliyor. Hem de herkes için.
Patch, genç bir erkek Troodon.
Bu etobur, bütün yaz boyunca yavru Edmontozorlarla beslendi.
Ama ne yazık ki favori yemeği, artık kendisinden daha büyük.
O yüzden Patch'in başka bir şey bulması gerekiyor.
Çoğu dinazor gibi, Troodonlar da zeki ve avlanıp öldürmek için yaratılmışlardır.
Yani Patch doğuştan yetenekli ama henüz bunu nasıl kullanacağını bilmiyor.
Kullanmayı ne kadar öğrenebilirse, o kadar çok yemek elde eder.
Ama tüm çıkışları kapatmayı henüz öğrenemedi.
Büyük Troodonlar sağolsun(!)
Boşa giden bir yemek daha.
Aç ve bezmiş olan Patch'in...
...daha organize ve daha hızlı hareket etmesi gerekiyor.
Güneş giderek zayıflıyor.
Kış hızla yaklaşıyor.
Scar artık tamamen yabancı olduğu, hiç beklemediği...
...ve çok çok tehlikeli bir şeyle başa çıkmak zorunda.
Daha önce hiç görmediği bir şey.
"Gece karanlığı".
Kapana kısıldı. Scar yaklaşan tehlikeyi göremez.
Karanlıkta neyle karşılarşırsa onun merhametine kaldı artık.
Sürüden uzaklaşmak için hiç de uygun bir zaman değil.
Burada Kuzey Kutbunda, sonbaharın ilk gecesi, bir an gibi gelip geçiyor.
Tehlike şafakla birlikte kayboluyor.
Ama bu karşılama, geride iz bırakıyor.
Scar yaralandı, ama en azından şimdilik sürüye güvenle geri döndü.
Ama yaklaşan kış, her gün aydınlıktan biraz daha çalacak.
Yakında güneş tamamen gözden kaybolacak.
İşte o zaman sürünün, yeterince yiyecek ve gün ışığı bulmak için güneye doğru...
...uzun bir yürüyüşe çıkması gerekiyor.
Haftalar geçtikçe, orman kuruyup ölmeye başlıyor.
Artık pek verimli bir yer değil.
Kalan yiyecek için verilen mücadele...
...daha da sertleşmek üzere.
Edmontozor erkekleri sürüyü uyarıyor.
Bir şey yaklaşıyor.
Burada gücü elinde tutan başka dinazorlar var.
Bu bir Pakirinozor sürüsü.
İki tonluk kafa-vurucular.
Bu kalın kafatasları içindeki beyinler, bir kuşunkinden daha büyük değil.
Ama güçlendirilmiş kafa yapıları, onlara yiyecekleri ile aralarına giren...
...herhangi bir şeye karşı muazzam bir tos yapma yeteneği sağlıyor.
Scar, hayatında ilk defa aç kaldı.
Aynı şey Patch için de geçerli.
Soğuk ve kara kışta hayatta kalacak şekilde donatılmasına karşın...
...yine de bir şeyler yemek zorunda.
Bir Troodon'un beyni, hızlı takibe programlıdır.
Hareketleri, sanki etrafı yavaş çekim görüyormuşçasına çok hızlıdır.
Ama bazı yemekler onun için hâlâ çok hızlı.
Zaman tükeniyor.
Eğer yakın zamanda bunun üstesinden gelemezse açlıktan ölecek.
Midesi boş olduğundan, Scar ne bulursa onu yemek zorunda.
Ankilozor da aynısını yapıyor.
Yaşayan deneyimli bir yaşlı olarak, çürümüş ağaç kabuğunu yiyor.
İçindeki kurtçuk ve böcek larvaları...
...bu üç tonluk otobura, hareket etmesi için fazladan protein sağlıyor.
Yumuşak yaprak ve bitki öğünüyle beslenmeye alışkın olan Scar'ın...
...bu yeni ve sert öğüne kendini alıştırması gerekiyor.
Sıcak yaz günleri artık çok gerilerde kaldı.
Neredeyse ayrılma vakti geldi.
Her gece bir öncekinden daha da uzun oldukça...
...koz yırtıcıların eline geçiyor.
Yetişkinler, etrafı çevirip vücutlarını siper ederek...
...gece avcılarına karşı yavruları korumaya alıyorlar.
Düşmanlarının karanlıkta bir yerde fırsat kolladığını biliyorlar.
O korkutucu kaçışından sonra...
...Scar daha temkinli.
Hiçbir şey onu sürünün korumasından ayrılmaya ikna edemez.
Bir parça yiyecek dışında hiçbir şey belki.
Sonunda korku Scar'ı durduruyor.
Ama genç dişi için...
...yeme dürtüsü, katlanabileceğinden daha baskın geliyor.
Gorgozor. On metre uzunluğunda ve iki ton ağırlığında.
Bu, Kuzey Kutbu'nun T-Rex'i.
Çok duyarlı bir gece görüşüne sahip.
Muazzam bir gece katili.
Genç dinazorun hiç şansı olmadı.
Scar ve sürü içinse...
...yazın eğlence alanı artık, kışın ölüm alanı haline gelmiş durumda.
Tek umutları...
...toplu göç.
Her kısalan gün...
...sonunda sürüye...
...yıllık büyük göçün sinyallerini veriyor.
Artık güneşe doğru, yiyecek, aydınlık ve...
...güvenli bir yer bulmak için güneye doğru...
...1500 km'lik yorucu yolculuğa çıkmanın zamanı geldi.
Geride sadece, kışı kutupta geçirecek olan yırtıcılara...
...yaşamaları için yem olarak...
...sürünün ölüleri kalacak.
Üç aylık yolculuk boyunca...
...Scar ve diğer gençler, çok tehlikeli arazilerden geçecekler.
Ama onlara yol gösteren sürü sayesinde, pek çoğu bu yolculuğun sonunu görecek.
Kutup boyunca, çağrıyı duyan Edmontozorlar...
...güvenlik için çoğalarak bir araya toplanıyorlar.
Hatta düşman Pakirinozor sürüsü de bu kalabalıklaşan kitleye katılıyor.
Dinozorların yürüyüşü...
...başladı.
Bu, göç eden dinozorların...
...kuzeybatı Kanada'dan başlayıp...
...Kuzey Amerika boyunca...
...verimli içdeniz sahillerine doğru uzanan uzun yolculuğunun başlangıcı.
En az geride bıraktıkları kadar büyük tehlikelerle yüzleşecekler.
Birçoğu sağ kalamayacak.
Ama her otobur bu yolculuğa katılmıyor.
Bizim dişi Ankilozor, bu 3000 km'lik tura çıkmak için...
...fazlasıyla ağır ve hantal.
O burada, kutupta kalacak...
...ve kutup soğuğunun yıkıcı etkilerine direnecek.
Troodonlar kışın hayatta kalabilecek yapıya sahiptirler.
Ama Patch'in bunu öğrenmesi gerekiyor.
Gorgozor'un avından beslenmek çok riskli bir iş.
Ama bu gelecek aylar için, onların son yemeği olabilir.
O yüzden alamaları gereken bir risk.
Patch, hiç değilse işe yarar birkaç artık kalmasını umarak...
...ona sıra gelene kadar beklemesi gerektiğini biliyor.
Ama belki de şimdilik ateş hattının dışında kalmak en iyisi.
Çünkü ormanın kralı...
...kimsenin yiyeceğini çalmasına izin vermeyecek.
Yazın, Troodonlar asla bir Gozgozorla savaşmazlar.
Ama kışın taze bir leş için, hayatlarını ortaya koymaya değer.
Cüretkat bir Troodon, vahşi bir ısırık atıyor.
Ama krala vuran, vururken onu öldürmeli...
...yoksa bedelini öder.
Gorgozor hakkı olanı geri alırken...
...Patch aç kalmaya devam edecek.
Bir hafta sonunda, göç eden sürüler...
...kutup ormanının ucuna ulaştılar.
Scar şimdiye kadar idare etti.
Ama bu açık arazi, düşmanla dolu yeni bir dünya.
Bilinmedik tehlikeleri gizleyen gökyüzünün altında...
...çevreye karşı savunmasızlar.
Leş yiyiciler...
...bu yolculuğa kurban gideceklerin farkındalar.
Ve ardından, yukarıdan bir başka süpriz geliyor.
Scar daha önce hiç kar görmedi.
Ama ilk kartanesi hızla tipiye dönüşüyor.
Dondurucu soğukla başa çıkmanın bir tek yolu var.
Ne pahasına olursa olsun yürümeye devam etmek.
Gençler en dayanıksız olanlar.
Küçük vücutları soğuktan kolayca donabilir.
Eğer Scar devam edemezse, arkada...
...ölüme terkedilecek.
Yaşlı bir erkek onu teşvik ediyor.
Ardında bıraktığı 20 kış göçüyle...
...bu yetişkin bütün bunları daha önce çok kez yaşadı.
Havadan korumak için siper oluyor...
...ve gençlerin takip edebileceği bir tempo kuruyor.
Scar'ın yeni arkadaşının kendi sorunları da var.
Emektarın beyninde büyüyen bir tümör var.
Bu onun son göçü olabilir.
Geride kalan kutup ormanında, hava her saat daha da soğuyor.
Patch'in tüyleri, onu soğuktan koruyacak kadar uzun değil.
Üstelik soğuk onun tek sorunu değil.
Hâlâ doğrudürüst bir şey yemedi.
Ve geride kalan yiyecekler için, iyi bir durumda olması gerekiyor.
Neredeyse rakipleriyle kafa kafaya gelmek üzere.
Her erkeğin, her kış kendini içinde bulduğu bir dönem vardır.
Yuva yapma dönemi.
Bir yetişkin için kış mevsimini atlatmak...
..."bir numarayı" aramaktan daha fazla şey ifade eder.
Patch'in artık bir aile için hazırlık yapması...
...ve bir dişiyi nasıl etkileyeceğini öğrenmesi gerekiyor.
Güneye 300 km uzakta...
...binlerce tonluk kararlı dinozor sürüsü...
...kar fırtınasından çıkmayı başardı.
Ama kar ve buzla kaplı alanda, tamamen yollarını kaybettiler...
...ve büyük sıkıntıya düştüler.
Suda öldürücü yırtıcılar var.
Ve Scar daha önce hiç yüzmedi.
Kuzey uçta Ankilozor mümkün olduğunca direnmeye çalışıyor.
Durmak bilmeyen yiyecek arayışı...
...onu tehlikenin gizlendiği...
...ormanın en karanlık köşelerine doğru sürüklüyor.
Kışın, yaralanmalar ölümcül sonuçlar doğurabilir.
Bu savaş ikisini de öldürebilir.
Gorgozor'un fazla iştahı yok.
Bacağındaki ısırık mikrop kaptı.
Dinlenmesi ve karşısına daha kolay bir kurban çıkana kadar beklemesi gerek.
Kara kış şimdi başlıyor.
Güneş batar batmaz, dünyadaki en uzun gece başlıyor.
Dört ay boyunca gün ışığı olmayacak.
Belki de bazıları gün ışığını bir daha asla göremeyecek.
Edmontozorlar, kovalayan gecenin bir adım önünde...
...neredeyse bir aydır güneye gidiyorlar.
Sürü, karnının üstünde yürüyor.
Ve artık karınları bomboş.
Açlık ve yorgunluk kurbanlarını almaya başlıyor.
Scar'a göre, sürü her zaman güven demekti.
Ama artık zayıf olanlar, volkanik arazide...
...hayatlarını yem olarak noktalamaya ve etrafında yığılıp ölmeye başlıyorlar.
Quetzalcoatl, 12 metrelik kanat açıklığıyla...
...tüm zamanların en büyük uçan hayvanıdır.
Bu leş yiyiciler için, göç eden dinazorlar seyyar ziyafet gibidir.
En sonunda, çorak arazide küçük bir yeşil vaha bölgesi.
Buralara kadar gelmeyi başaranlar için büyük bir ödül.
Ama beslenecek çok fazla ağız var.
Pakirinozorlar bitkileri kendilerine istiyorlar.
Açlık, Edmontozorlardan birini savaşmaya zorluyor.
Ama yalnızca biri sağ çıkabilir.
Kırık bir kaburda, zavallı hayvan için yavaş yavaş ölüm anlamına geliyor.
Ama göç eden sürü için, geriye dönüş yok.
Sürü, yolculuğun şimdiye kadarki en tehlikeli kısmıyla yola devam ediyor.
Batıda, kıta tabakalarının büyük çarpışmaları arasında...
...Rocky Dağları şekilleniyor.
Büyük bir şiddetle.
Toprak kıvrılıp bükülürken...
...volkanik patlamalar bütün bitki örtüsünü...
...ve yiyecek şansını yok ederek koca bir alanı külle kaplıyor.
Ve şimdi daha büyük dert geliyor.
Bir başka kül bulutu gökyüzüne püskürerek...
...şiddetli fırtınaları başlatıyor.
Gökyüzü yıldırımlarla yarılıp çatlıyor.
İnce volkanik toz, ciğerlere doluyor.
Ve zehirli gazlar, yırtıcıların görünme alanını maskeliyor.
Onlar için bir sıkıntı yok.
Sürü artık katillerin inine doğru ilerliyor.
Albertozorlar, Gorgozorların akrabaları.
Daha öldürücüler, çünkü sürü halinde avlanıyorlar.
Görünmez halde, keskin dişleriyle her biri üç ton ağırlığında.
Bu yaratıklar en son beslendiğinden bu yana aylar geçti.
Kış ziyafeti yakında hazır olacak.
Kuzey Kutbunda, Patch'in kafa tüyleri çekici bir sarı renk almaya başladı.
Bu, dişilere onun çiftleşmeye hazır olduğunu gösteriyor.
Hazır olmak bir şey.
Gerçekleştirebilmek başka bir şey.
Başarıyla çiftleşmek için...
...bir erkeğin öncelikle yuva yapma becerisini kanıtlaması gerekir.
Bu yaşlı Troodon harika bir nokta buldu.
Dondurucu soğuktan iyi korunan bir nokta.
Patch yolu yarıladı.
Ama yer herşeydir.
Yuva yapmak için yanlış yer seçti.
Çok uzak ve korumasız.
Bir dişinin gelişiyle...
...kur yapma ayini başlıyor.
İçgüdü ve doğal ritim gidişatı devralıyor.
Patch sıkı dans ediyor, ama bu çabası pek işe yaramıyor.
Bu dişinin gözleri sadece bir Troodon'un üstünde.
Ve o da Patch değil.
Akşam yemeği, açık arttırmayı bitiriyor.
Yaşlı erkek kadının kalbine giden yolu biliyor.
Patch bir acı gerçeği daha öğreniyor.
Mesele kendine eş bulmak olduğunda...
...daima o işte daha iyi birileri oluyor.
Güneyde, Edmontozor sürüsünün göçü...
...onları zifiri karanlık bölgenin tam önüne getiriyor.
1000 km yürüdüler.
Bu, güney ormanlarında bitecek yolculuğun yarıdan fazlası demek.
Bir çoğu için burası, gelebildikleri en son nokta olacak...
...çünkü bir pusuya doğru ilerliyorlar.
Yanardağın ağzında, buzun ateşi durdurma şansı yok.
Bir başka patlama kar yığınını...
...su, kül ve kayadan oluşan ölümcül bir çığa dönüştürüyor.
Şimdiye kadar Scar'ın hayatını tehdit eden doğa...
...bu defa onun kurtarıcısı oluyor.
Ama dünyasındaki en değerli şeyi kaybetti
Sürüyü.
Volkanik sel beton gibi sertleşti.
Scar'ın yalnızlıkla dolu yeni dünyasını saran ıssız bir battaniye gibi.
Sürü sağ kaldıysa bile, yoluna devam etmişti.
Sonunda, bir ses çağrısına karşılık veriyor.
Bu, kar fırtınasında Scar'a yardım eden yaşlı dinozor.
Ama onların biraz arkalarında...
...eski bir düşman yatıp ölmeyi reddediyor..
Scar ve emektar, arkalarında bir dostları olduğunu farketmeden...
...bir kez daha güneye doğru yola koyuluyorlar.
Yukarı kutupta, 6 haftalığına gece sona erdi.
Çiftleşmenin ardından, bu yetişkin erkek Troodon...
...babalık görevini yerine getiriyor...
...ve yumurtalara göz kulak oluyor.
Baharda yavrular yumurtadan çıkana kadar hiçbir şey yemeyecek.
Ama Patch... Onun yuvası bomboş.
Eş bulmak için elinden geleni yaptı, ama bu çabası onu sadece daha da acıktırdı.
Kur yapma becerisi eksik olabilir.
Ama kokusunu aldığında yemeği nerede bulacağını iyi biliyor.
Taze kan kokusu onu içeri çekiyor.
Hâlâ mikroplu yarasından müzdarip halde...
...Gorgozor kendini küçük bir av için saklamayı sürdürüyor.
Ama iyileşme sürecinde, o yüzden bu zorbanın...
...ormanda yeniden terör estirmesi çok uzun sürmeyecek.
Kış karanlığında, hemen ötede...
...Ankilozor hâlâ midesini düşünüyor.
Tamamen çaresiz durumda.
Güneyin hemen uzağında, Scar ve yol arkadaşı güçlükle yürüyorlar.
Bir başka taze dinozor izi.
Ama acaba dost mu...
...yoksa düşman mı?
Yaşlı Edmontozor hayatini besini alabilmek için mücadele veriyor.
Beynindeki tümör büyürken...
Yolunu şaşırıyor ve anlaşılmaz davranıyor.
Felaketten birlikte kurtulan...
...bu genç, hasta ve yaralıdan oluşan grup, savaşını sürdürüyor.
Ama ertesi gün, bir umut beliriyor.
Çok sayıda Edmontozor hâlâ yürüyüşe devam ediyor.
Hareket eden bu grup, sürüden ayrılanlara yeniden güven sağlayacak.
Zamanında yetişebilirlerse tabi.
Kısa bir günün ardından, iyice geride kaldılar.
Pakirinozor güçlükle ilerliyor.
Scar ya da arkadaşının onun için yapabileceği bir şey yok.
Kaderine terkedilmek zorunda.
Scar'ın zihni karışık arkadaşı...
...şimdi de en kötü şeyi yapıyor.
Sürünün bıraktığı izlerden uzaklaşıyor.
Scar yanlış bir şeyler olduğunu hissediyor...
...ama takip etmek onun doğasında var.
Yaşlı dinozor dinlenmek için duruyor...
...ve dondurucu rüzgardan korunmak için uzanıyor.
Normalde bu hayvanlar sıcak kalmak için birlikte uyurlar.
Ama bu sefer değil.
Bu Scar için tam bir şok.
Yanında olan birisi ona karşı cephe aldı.
Şaşırmış ve kafası karışmış durumda.
Üstelik yaralandı.
Kuzeyde, ılımanlaşan hava...
...haftalar sonra ilk kez sıcaklığı dondurucu seviyenin üstüne çıkarıyor.
Patch, doğal yeteneklerinden birinde daha ustalaşmakla uğraşıyor.
Keskin işitme duyusuyla...
...karın yarım metre altını bile duyabiliyor.
Avı kaçabilir...
...ama saklanamaz.
Patch sonunda usta bir avcı oldu.
Belki yakında eş bulmada da kendini ispat etmeye hazır olacak.
Ankilozor üç gündür ters yüz olmuş halde kapana kısılmış durumda.
Yumuşak yapıdaki karnı ile...
...yağmacı Troodonlara kolayca hedef olabilir.
Onun hâlâ yaralayıcı olabileceğinin farkındalar.
İyice zayıf düşene kadar bekleyecekler.
Korumasız genç bir Edmontozor için...
...dinlenmek diye bir şey olamaz.
Scar'ın zihni karışık arkadaşı uzaklaşmış durumda.
Artık ona koruma ve rehberlik sağlamıyor.
Ne yazık ki, yine o Scar'ın tek dostu.
Yaşlı Edmontozor bir kere Scar'ın yolda devam etmesini sağladı.
...ve muhtemelen onun hayatını kurtardı.
Artık onu tanımıyor bile.
Scar bir kez daha koruma için kurtarıcısına sığınıyor.
Ama zamanını boşa harcıyor.
Scar bir kez daha tek başına.
İçgüdüleri onun tek koruması.
Troodonlar Ankilozor'a yaklaşıyorlar.
Çete üyeleri zayıf haldeki düşmanla alay ediyorlar.
Patch bile kendinde yaklaşacak cesareti buluyor.
Bu ormanın kralı için yıkıcı bir darbe.
Hem de dönüşü olmayanlardan.
Tablolar tersine döndü.
Scar çorak arazide tek arkadaşı olarak yılmış bir leş yiyenle...
...üç gündür yorgun argın yürüyor.
Her adımda biraz daha zayıf ve korumasız düşüyor.
Ama sonunda bütün o şeylere karşı çaba ve mücadelesi...
...muazzam bir ödülle karşılığını buluyor.
Sürüyü buldu.
Ama çoktan nehri geçmiş durumdalar.
Ve bu onlara cana mâl oldu.
Scar acı bir seçimle yüzyüze geliyor.
Aşağıdan ölüm...
...ya da yukarıdan ölüm.
Burası yolun sonu.
Pakirinozor geride kalmış olabilir...
...ama sonunda o da ulaştı.
Son adım olarak nehri geçmeden önce...
...son yemeğini yiyor.
Arkasına saklanabileceği zırhlı bir devle...
...Scar da artık önceki kadar kolay bir hedef değil.
Arkadaşı, nehri geçmenin en kolay yolunun...
...sürü olduğunu biliyor.
Ama Scar dikkatli olmalı.
Arkadaşları da en az sudaki yırtıcılar kadar tehlikeli.
Scar için ya şimdi ya da hiç.
Scar gerçek bir felaketzede olarak kendini ispatladı.
Kutup ormanının ürkek, toy ve genç yaratığı artık büyüdü...
...ve destansı yolculuğunun sonuna geldi.
En sonunda, dünyadaki en azimli dinozorlar arasındaki yerini alarak...
...sürüye yeniden katılıyor.
Bu güvenli cennete ulaşmak için 1500 km boyunca...
...zorlu bir yürüyüşten geçtiler.
Bahara kadar yetecek yiyecekle...
...kuzeyde tekrar güneş doğup...
...bereketi getirene kadar...
...çok azı aç kalacak.
Ve yeni anne babalar, dinozorların gelecek nesillerini dünyaya getirecekler.
Ve ardından sürüler...
....kış barınaklarını arkalarında bırakarak...
...yeniden kuzeye, her birinin o büyük yolculuğa başladığı...
...kutuptaki yaz cennetine doğru...
...yeniden yola koyulacaklar.
Çeviren: bulutsuzgece